Sanskrit dilinde “yuj” kelimesinden türeyen yoga, pek çok farklı anlama gelir. Kontrol etmek, boyunduruk altına almak ve birleştirmek gibi kelime karşılıkları bulunan yoga; ruhu bütün hâlde ve birlik altında tutmak olarak tanımlanır. Aklın, bedenin ve ruhun birleşimiyle anlamlı bir bütün oluşturur. Yoga için kişinin ruhani özünün içinde bulunduğu evrenle birleşmesi de denilebilir.
Hindistan’da doğan yoga, beden ve zihin sağlığını korumak için yapılan nefes ve meditasyon odaklı egzersizlerin bütününe denir. Pozlardan, nefes ve meditasyon pratiklerinden oluşan yogada bedeni ve zihni disipline ederek kaygılardan ve dünyevi acılardan uzaklaşmak, bedenle ve doğayla bütünleşmek amaçlanır. Yogada nefesin, bedenin ve zihnin denge hâline kavuşması; doğayla uyuma ve evrensel bütünlüğe ulaşmanıza yardımcı olur. Yoga pozisyonları ya da pozları olarak bilinen hareketler, asana’ları oluşturur. Bu, bedeninizi kullanarak çıktığınız bir yolculuğa işaret eder. Yoga pratiğinde yer alan nefes egzersizleri ise pranayama olarak karşımıza çıkar. Yoganın kapsamlı tarihçesinde her kelimenin temsil ettiği derin anlamları bulabilirsiniz.
Yoga öğretisinde öğrenciler 8 basamaktan geçer. Bu aşamalar şöyle özetlenebilir:
İlk basamak olan yama, geri çekilme anlamını taşır. Dış dünyayla ilişkilerde nefsi kontrol etmeye ve zarar vermemeye işaret eder.
2. aşama olan niyama; kişisel disiplinle ilişkili olup şükretmeye, saf olmaya ve hatırlamaya karşılık gelir. Aslında “oturma yeri” anlamına gelen ve
3. basamak olarak karşımıza çıkan asana; Yoga Sutraları’nda yoga pozuna ve yoga duruşuna karşılık olarak kullanılır.
4. basamağı oluşturan ve yaşam enerjisi olarak da adlandırılan pranayama, “nefesi askıya almak” anlamına gelir. Pranayama sayesinde yogada epey önemli olan nefesle yaşamın farkındalığına erişilebilir.
Yoga yolculuğunun 5. aşaması olarak pratyahara, duyguları ve duyu organlarını dış dünyadan geri çekmeyi ifade eder. Odaklanmayla ilişkilendirilen dharana ise
yoganın 6. basamağını oluşturur. Bu aşamada dikkati tek bir nesneye odaklamak öne çıkar. 7. basamak olan dhyana, meditasyon ile ilişkilendirilir.
8. yani son basamak olan samadhi ise aydınlanma anlamına gelir. Özgürleşme olarak da bilinen bu aşamada spiritüel gerçekliğin kaynağı anlaşılır.
Ruhani lider Vivekananda ise zihni, dalgaların oluşturduğu bulanıklıkla dibi görülmeyen bir göle benzetir. Zihin, düşüncelerden ne kadar arı olursa sakinliğe ve berraklığa o derece rahat erişir. İşte, bu düşünürlere göre benliğimizin esası olan bu duru göle erişebilmek ve zihni yoran düşüncelerden kurtulmak yogayla mümkün hâle gelir. Gün geçtikçe yoga tıp literatürüne de girmiş kadim bir gelenek olarak hayatımızı çevreler.